Potocznie uznaje się, iż dojrzałą jest każda osoba, która osiągnęła pełnoletność, w takim więc rozumieniu istnieje jakby domniemanie występowania tego przymiotu u osoby dorosłej. Prawo kanoniczne wyjątkowo dużo uwagi poświęca analizie cech osobowości dojrzałej, a to z tego względu, że niedojrzałość osoby pozostającej w związku małżeńskim może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności takiego małżeństwa.

Do cech osobowości dojrzałej zalicza się więc m.in. trwałą hierarchię wartości, zaakceptowanie siebie, przyjęcie odpowiedzialności za własne życie. Zasadnicze znaczenie w ustaleniu czy dana osoba jest dojrzała czy niedojrzała ma więc współczesna psychologia, dlatego w procesie o stwierdzenie nieważności danego małżeństwa zwykle są powoływani biegli, którzy mają za zadanie ustalić czy małżonek w chwili zawierania małżeństwa wykazywał cechy osobowości niedojrzałej.

Uregulowania Kodeksu prawa kanonicznego stanowią, iż niezdolne do zawarcia małżeństwa są te osoby, które z przyczyn natury psychicznej nie są zdolne podjąć istotnych obowiązków małżeńskich, w przesłance tej mieści się więc niedojrzałość małżonka do pozostawania w związku małżeńskim. Niedojrzałość małżonka może natomiast objawiać się poprzez niedojrzałość emocjonalną bądź społeczną.

Niedojrzałość emocjonalna charakteryzuje się przede wszystkim nieadekwatnością emocji do zaistniałej sytuacji, słabym zróżnicowaniem emocji bądź brakiem równowagi emocjonalnej w trudnych sytuacjach. W jednym z orzeczeń Roty Rzymskiej wskazano natomiast, że przeszkodą w nawiązaniu relacji interpersonalnych może być wyraźnie zarysowany egoizm i egocentryzm, co z kolei doprowadziło do tego, że małżonek nie był w stanie realizować istotnych obowiązków małżeńskich.

Niedojrzałość emocjonalna w tym konkretnym przypadku przejawiała się w niedostatecznym zróżnicowaniu reakcji emocjonalnych, zarówno poprzez ich zbyt słabe oraz zbyt intensywne natężenie oraz poprzez zanik zdolności do przeżywania i przejawiania uczuć wyższych. Powszechnie przyjmuje się też, że osoba z osobowością niedojrzałą nie jest w stanie nawiązać głębokiej więzi z drugą osobą, jest zorientowana tylko na swoje potrzeby, natomiast zupełnie nie interesuje się dobrem współmałżonka oraz dzieci. Niedojrzałość emocjonalna przejawiać się również może w braku pozytywnych zachowań małżonka wobec własnego dziecka, który z uwagi na swój egoizm nie potrafi i nie chce zaakceptować faktu, że został rodzicem.

Z niedojrzałością społeczną danej osoby będziemy mieć natomiast do czynienia w przypadku niskiego poziomu aktywności społecznej tej osoby, małej samodzielności, a także w sytuacji nadmiernych oczekiwań stawianych otoczeniu, braku odpowiedzialności za podejmowane działania oraz rezygnacji z podejmowanych działań w obliczu niepowodzeń. Wskazuje się również, że niedojrzałość społeczna przejawia się na co dzień w braku uświadomienia sobie podjętych zobowiązań i obowiązków w związku z zawartym małżeństwem, a także z brakiem przygotowania do ich wypełnienia.

Osobowość niedojrzała przejawia się również w braku zdolności do dokonywania własnego wyboru, jak również w nadmiernym uzależnieniu od rodziny pochodzenia. W takim przypadku zależność od rodziny jest tak znaczna, że małżonek nie jest w stanie zawiązać odrębnego i trwałego związku małżeńskiego, gdyż rodzina pochodzenia jest dla niego ważniejsza od dobra małżeństwa i samego współmałżonka. Małżonek przejawiający osobowość niedojrzałą zwykle podejmuje działania pod wpływem chwili, kieruje się tylko własnym interesem, zachcianką, nie uwzględniając w ogóle potrzeb współmałżonka oraz nie dbając o trwałość zawartego małżeństwa.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego jest więc możliwe w oparciu o niedojrzałość jednego z małżonków, postępowanie prowadzone na tej podstawie nie jest jednakże łatwe, gdyż zwykle wiąże się z przeprowadzeniem badań i wydaniem opinii przez biegłych, którzy muszą stwierdzić czy dana osoba faktycznie przejawia cechy osobowości niedojrzałej. Dodatkowa trudność postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa polega na tym, że przyczyna nieważności małżeństwa musi istnieć w chwili jego zawarcia, jeśli więc strony zdecydowały się na wniesienie skargi o stwierdzenie nieważności małżeństwa kilkanaście lat po jego zawarciu, właśnie z powodu niedojrzałości jednego z małżonków, to biegły musi dokonać analizy wstecz i niejednokrotnie docierać do zdarzeń odległych w czasie.

Jaka niedojrzałość czyni małżeństwo nieważnie zawartym?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *