Kodeks prawa kanonicznego stanowi o kilkunastu przyczynach nieważności małżeństwa, jeśli więc pomimo zaistnienia okoliczności wyłączających, małżeństwo zostanie zawarte, wówczas istnieje możliwość stwierdzenia nieważności takiego małżeństwa przez sąd kościelny. Prawo kanoniczne wśród przesłanek prowadzących do nieważności małżeństwa wyznaniowego wymienia m.in. niezdolność do zawarcia małżeństwa z przyczyn natury psychicznej, jeśli z tego powodu dana osoba nie jest zdolna podjąć istotnych obowiązków małżeńskich. Wskazana okoliczność jest najczęstszym tytułem nieważności małżeństwa wyznaniowego, co oznacza, że z tego powodu najczęściej dochodzi do stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego, warto więc wiedzieć jak wskazaną przesłankę należy interpretować i w jakim przypadku można uzyskać unieważnienie małżeństwa właśnie z tego powodu.

„Niezdolność natury psychicznej”, o której stanowi Kodeks prawa kanonicznego, to niezdolność, której nie można utożsamiać tylko i wyłącznie z chorobą psychiczną, gdyż w doktrynie prawa kanonicznego wskazuje się, iż o niezdolności natury psychicznej należy mówić wtedy, gdy występują zaburzenia psychiczne, jak również wtedy, gdy osoba, która zawarła małżeństwo wykazuje się niedojrzałością. Stwierdzenie nieważności małżeństwa z powodu niezdolności psychicznej zasadne zatem będzie wówczas, gdy w chwili zawierania związku małżeńskiego dana osoba posiadała takie wady bądź wadę charakteru, która spowodowała, że osoba ta nie była zdolna do budowania ze swym współmałżonkiem wspólnoty małżeńskiej.

Zaburzeniami natury psychicznej, które zdecydowanie negatywnie wpływają na małżeństwo i które mogą stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego jest więc np. narkomania, alkoholizm, zaburzenia typu borderline, anomalie seksualne (takie jak homoseksualizm, transseksualizm, nimfomania), a także znaczny stopień niedojrzałości osobowościowej, emocjonalnej, patologie osobowości czy skrajny egoizm.

W przypadku zaburzeń emocjonalnych, takich właśnie jak egoizm, który niszczy wspólnotę małżeńską, wskazuje się, że chodzi o takie zachowanie danej osoby, która trwa w związku tylko po to by realizować swoje indywidualne cele. W takiej relacji potrzeby współmałżonka są mniej istotne, wręcz obojętne, a osoba z zaburzeniami zdecydowała się na zawarcie małżeństwa tylko dla osiągnięcia jak największych korzyści dla siebie, a nie z miłości.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego z powodu niezdolności zawarcia małżeństwa z przyczyn natury psychicznej możliwe będzie natomiast tylko wówczas, gdy pomiędzy zachowaniem małżonka z zaburzeniami, a problemami występującymi we wzajemnych  relacjach małżonków zachodzi związek przyczynowy, a więc gdy problemy jednego z małżonków doprowadziły do zniszczenia i zerwania więzi małżeńskich.

Regulacje zawarte w Kodeksie prawa kanonicznego stanowią bowiem, że stwierdzenie nieważności małżeństwa z powodu niezdolności do jego zawarcia z przyczyn natury psychicznej jest możliwe, gdy owe zaburzenia doprowadziły do tego, że małżonek nie jest zdolny do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich.

Prawo kanoniczne nie definiuje co należy rozumieć przez stwierdzenie „istotne obowiązki małżeńskie”, jednakże w praktyce przyjmuje się, że chodzi w tym wypadku o takie obowiązki jak: zachowanie wierności małżeńskiej, zachowanie nierozerwalnego charakteru małżeństwa, wzajemna pomoc i odpowiedzialność małżonków, pożycie intymne małżonków zmierzające do posiadania i wychowania dzieci, przyjęcie dzieci poczętych ze współmałżonkiem.

W procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa wyznaniowego wykazać należy, iż przyczyna nieważności małżeństwa trwała od samego początku, tj. istniała już w momencie zawierania małżeństwa, a nie że wystąpiła dopiero po pewnym czasie, co doprowadziło do rozpadu małżeństwa.

Wskazana kwestia jest bardzo istotna, gdyż prawo kanoniczne nie zna instytucji rozwodu, która występuje w prawie cywilnym, a która bardzo często przenoszona jest również na grunt prawa kościelnego, co prowadzi do sytuacji w której strona powodowa postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego w toku procesu wykazuje, że między małżonkami doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, zamiast udowadniać, że już w chwili zawierania związku małżeńskiego istniała przyczyna, która powodowała nieważność takiego małżeństwa.

Niezdolność do zawarcia małżeństwa z przyczyn natury psychicznej w większości przypadków objawia się dopiero po ślubie, dlatego w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa właśnie z tej przyczyny przedmiotem oceny są w większości fakty zaistniałe po ślubie, na których podstawie biegły specjalista, psychiatra lub psycholog, stwierdza czy niezdolność faktycznie istnieje.

Istotne również jest, że w przypadku postępowań prowadzonych przez sądy kościelne, nigdy nie jest ustalana wina małżonków w rozpadzie pożycia. W wielu bowiem przypadkach małżonkowie, nauczeni doświadczeniem z postępowania rozwodowego, prezentują w sądzie kościelnym również bardzo roszczeniową i agresywną postawę, choć sąd kościelny ma za zadanie jedynie zbadać i zweryfikować, czy w chwili zawierania małżeństwa istniała okoliczność powodująca, że małżeństwo nie mogło być ważnie zawarte, dlatego ważne jest, aby w toku procesu kościelnego skupić się na tym co jest przedmiotem rozważań i oceny sądu, a nie na wykazywaniu kto jest winien rozpadowi małżeństwa, gdyż na roztrząsanie takich kwestii małżonkowie mogli sobie pozwolić przed sądem cywilnym w postępowaniu rozwodowym.

Czym jest niezdolność z przyczyn natury psychicznej?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *