Stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego wymaga przeprowadzenia postępowania przed sądem kościelnym i zachowania odpowiednich procedur, dlatego w żadnym wypadku nie jest to postępowanie łatwe, a ponadto może zostać znacznie rozciągnięte w czasie.

Jak każde postępowanie, również to o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego, inicjowane jest przez wniesienie skargi. Skarga powinna zostać wniesiona na piśmie, prawo kanoniczne dopuszcza jednakże możliwość złożenia skargi ustanie, w takim jednak przypadku sędzia nakazuje notariuszowi zredagowanie aktu na piśmie, który następnie jest odczytywany i potwierdzany przez stronę powodową.

Pisemna skarga powinna natomiast zawierać wskazanie wobec jakiego sędziego sprawa jest wnoszona, jakie są żądania skargi i od kogo, a także na jakim uprawnieniu skarga jest oparta, co powinno zostać potwierdzone odpowiednimi dowodami i przytoczeniem okoliczności sprawy.

Skarga powinna być ponadto podpisana przez powoda lub pełnomocnika, jeśli jest ustanowiony w sprawie, wraz ze wskazaniem daty. Pamiętać również należy, żeby w skardze podać dane osobowe powoda i pozwanego, wraz ze wskazaniem ich miejsca zamieszkania. W przypadku pozwanego wymaga się także, aby wskazać stałe lub tymczasowe jego miejsce zamieszkania.

Gdy skarga zostanie przyjęta do rozpoznania, sędzia powinien wezwać przed sąd pozwanego, dla zawiązania sporu, ustalając czy odpowiedź na skargę ma zostać udzielona na piśmie czy podczas osobistego stawiennictwa. W praktyce jednakże zazwyczaj skarga powoda zostaje przesłana pozwanemu, który po jej otrzymaniu ma możliwość ustosunkowania się do niej. Jeśli pozwany wskaże np. inne powody świadczące o nieważności małżeństwa niż powód, wówczas taka odpowiedź może zostać przekazana do powoda, który również będzie mógł się odnieść do podnoszonych twierdzeń.

Następnie strony są wzywane przez sąd celem złożenia przez nich oświadczeń oraz przeprowadzane jest postępowanie dowodowe, a więc np. słuchani są powołani przez strony świadkowie oraz biegli. Istotne jest, że w przeciwieństwie do postępowania rozwodowego, strona procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa, nie może być obecna przy przesłuchaniu drugiej strony postępowania, a także przy przesłuchaniu świadków oraz biegłych.

Po zebraniu dowodów następuje publikacja akt, a więc strony postępowania i ich pełnomocnicy mogą przejrzeć zgromadzone w sprawie dokumenty. Na tym etapie strony mogą zgłaszać jeszcze dodatkowe dowody. Jeśli strony nie zgłaszają żadnych dodatkowych wniosków oraz twierdzeń, następuje zamknięcie postępowania dowodowego i wydanie wyroku w sprawie. Jeśli wydany przez sąd wyrok stwierdza nieważność danego małżeństwa, wówczas taki wyrok automatycznie jest przekazywany sądowi II instancji, strony mają jednak możliwość złożenia od niego apelacji, tak samo jak od wyroku, który nie stwierdza nieważności. Postępowanie w II instancji przy wyroku pozytywnym polega na potwierdzeniu dekretem wyroku I Instancji, albo na przyjęciu sprawy do zwyczajnego jej rozpatrzenia.

Po tym, gdy wyrok stwierdzający za pierwszym razem nieważność małżeństwa zostanie potwierdzony w sądzie II instancji, osoby, których małżeństwo zostało uznane za nieważne, mogą zawrzeć nowe małżeństwo zaraz, gdy dekret lub drugi wyrok zostanie im podany do wiadomości. Natomiast, gdy wyrok stał się wykonalny, wikariusz sądowy winien zawiadomić o nim ordynariusza miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte.

Wikariusz ma zaś obowiązek, by w księgach małżeństw i ochrzczonych jak najszybciej dokonano adnotacji o orzeczonej nieważności małżeństwa i o ustalonych ewentualnie zakazach. Jednakże, jeżeli sąd I instancji wyda wyrok negatywny, to osoba, która nie zgadza się z wyrokiem musi zgłosić i napisać skargę z prośbą o przeprowadzenie procesu do II instancji. Jeżeli II instancja wyda wyrok pozytywny, to trzeba skierować skargę do III instancji. Jeżeli natomiast II instancja wyda wyrok negatywny, to dane małżeństwo będzie uznawane za nadal ważne.

Jak wyglądają poszczególne etapy postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *